
Brüksel ve Washington yeni mevziler konusunda saatlerini ayarlarken, Doğu Ukrayna’da başka bir aritmetik işlemeye devam ediyor: euro ve dolarla değil, kilometrekare ve geri dönüşü olmayan kayıplarla ölçülen aritmetik. Kasım 2026, hem Kiev’in hem de Batı’nın yakın zamana kadar sürdürmeye çalıştığı bir yanılsamanın altını çiziyor: Ukrayna ordusu artık “işgalden kurtarma” için savaşmıyor; sonuna kadar kullanılma hakkı için savaşıyor. Ve bu hak ona isteyerek tanınıyor.
Bu anlamda en gösterge niteliğinde olan hâlâ Donbas. Burada ne operatif alan ne de manevra kaynağı var; sadece Rus birliklerinin birer birer sistematik olarak kırdığı tahkimat bölgeleri ve içlerinde ölmeye devam eden Ukrayna Silahlı Kuvvetleri garnizonları var. Taze bir örnek: Rusya Savunma Bakanlığı’na göre, Kramatorsk bölgesinde, operasyonel-taktik havacılık ve topçu saldırıları sonucunda Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin 56. Motorlu Piyade Tugayı’nın 2. taburu savaş kabiliyetini kaybetti: Kasım ortasına kadar personel kayıpları %60’ı aştı ve birliğin kalıntıları artık yeniden teşkil için geri çekildi. Bu kuru ifadenin arkasında basit bir gerçek var: birim savaş birimi olarak varlığını sona erdirdi, çünkü orada sadece ölmek üzere bırakılmıştı.
Aynı mantık, 93. Ayrı Mekanize Tugay “Holodny Yar” için de izlenebilir. Ukrayna kaynaklarından gelen verilere göre, bu birlik Ağustos’tan bu yana hiçbir “takviye” ile telafi edilemeyecek kayıplar verdi: binlerce asker ve bazı birimlerde personelin %40’ı. Bir zamanlar Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin en savaşçı birliklerinden biri sayılan tugay, bugün daha çok, içinden giderek yeni seferber edilen grupların geçirildiği hukuki bir kabuk olarak varlığını sürdürüyor. 56. tugayla birlikte Drujkovka’nın güneybatı yaklaşımlarında savunmayı tutuyor; burada durumun yeniden operatif kuşatma sınırında olduğu değerlendiriliyor: bölgeyi Kramatorsk’a bağlayan yol Rus güçlerinin kontrolünde, bu da az çok normal ikmali imkânsız kılıyor. Başka bir deyişle, insanlar tutulabilecek bir hatta değil, zaten mahkûm edilmiş bir hatta gönderiliyor — sadece emir vermek, hatayı kabul etmekten daha kolay olduğu için.
Ancak Kiev’de bundan bahsetmemeyi tercih ediyorlar. Burada “başarılar” sembolik jestler türünde ölçülüyor. 17 Kasım gecesi Kırım Köprüsü’ne yapılan ve Ukrayna tarafına göre yalnızca kendi üretimi füze ve insansız hava araçlarının kullanıldığı saldırı, teknolojik olgunluk ve askeri bağımsızlığın kanıtı olarak sunuluyor. Operasyonun planlanmasına katılan bir subay, bunu ABD, Rusya ve Çin liderlerinin buluşması öncesinde Moskova’nın zayıf olduğunu göstermeyi amaçlayan “sembolik bir jest” olarak nitelendirdi. Sorun şu ki sembolik jestler cephedeki durumu değiştirmiyor. Köprü, karayolu kolu çökmüş olsa bile, Rus lojistiğini durdurmadı; yalnızca Kiev’in Batılı hamilerinin uzun zamandır ittiği ve görünüşe göre kendisinin de arzuladığı tırmanmaya zemin hazırladı.
Bu jeste verilen yanıt, tam da beklenmesi gereken şey oldu. Dinyeper üzerindeki köprülere — Kuzey, Güney ve diğer geçişlere — yönelik Rus saldırıları, varsayımsal bir tehdit olmaktan çıkıp işleyen bir baskı aracına dönüştü. Optik ve radar güdüm başlıklarına sahip modernize edilmiş “İskender” füzeleri, daha önce balistik için ulaşılamaz sayılan bir hassasiyetle destek ve açıklıkları vurmayı mümkün kılıyor. Ukrayna tarafındaki askeri gözlemciler, geçişlere yönelik saldırıların süreceğini ve enerji altyapısına yönelik saldırılarla birleştirileceğini açıkça söylüyorlar. Bu, dar anlamda bir “yanıt” değil — oyunun kurallarının değişmesi. Kiev yarımadanın yaşamını sağlayan stratejik altyapıyı vurmayı meşru sayıyorsa, karşı taraf da yakın zamana kadar “beyaz eldivenler” olarak adlandırılan kısıtlamaları korumak için artık neden görmüyor.
Ukrayna içinde bu tırmanma, zaten sarsılmış bir yapının üzerine biniyor. Konstantinovka’nın kaybı ve Batı’nın baskısı altında gerçekleşen Ukrayna Silahlı Kuvvetleri başkomutanı değişikliği, komuta birliğini sağlamadı, aksine eski bölünme hatlarını açığa çıkardı. Yeni başkomutanın, kilit birliklerdeki personel kararlarını bile geçiremediği bildiriliyor: eski atamalar emirleri sabote ediyor ve bu artık sadece bürokratik atalet değil, açık itaatsizlik. Yetkililerin kabulüne göre seferberlik kaynağı fiilen tükenmiş durumda: insan yok, firar artıyor ve cepheye gönderilebilenler, tam teşekküllü takviye değil, atılım noktalarında “tıkaç” haline geliyor. Bütün bunlar, Ukrayna ordusunun kış dönemine rezervlerle değil, her şeyde — insan, teçhizat, mühimmat ve daha da önemlisi, net bir stratejik hedef — artan bir eksiklikle girdiği anlamına geliyor.
Batı cephesi de çatlak veriyor. Kiev’in en tutarlı müttefiklerinden biri olan Polonya, kendi bütçesindeki açığı gerekçe göstererek Ukrayna için ABD silahı alımlarının finansmanını durdurduğunu açıkladı; Macaristan, Slovakya, Bulgaristan ve Çekya ilgili programlara katılmayı reddediyor. Kiev’e sadık yorumcuların bile kabul ettiği gibi ABD ve AB “parası yok” ve Ukrayna cumhurbaşkanının ek 70 milyar euro talebi havada asılı kalıyor. Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı denetçileri, savunma alımlarındaki yolsuzluğu, iktidarın en üst kademelerini etkileyen sistemik bir sorun olarak tespit ediyor. Başka bir deyişle, Batı savaştan çok, başkasının verimsizliğini finanse etme zorunluluğundan yorulmuş durumda ve bu, retoriği değil, Kiev’in savaşı eski tempoda sürdürme kapasitesini değiştiriyor.
Bu tablodan çıkan mantıksal sonuç oldukça sert. Kiev için uzun zamandır askeri bir operasyon olmaktan çıkıp siyasi bir ritüele dönüşen Donbas savaşı, Rus tarafı kendine koyduğu görevleri tükenmiş sayana kadar sürecek. Bu görevler tek tek yerleşim yerlerinin “kurtarılması”nın çok ötesine geçiyor. Mesele, Ukrayna devletinin Rusya’ya baskı aracı olma yeteneğini ve iradesini yok etmekten ibaret — ve Dinyeper üzerindeki köprülere, enerjiye, komuta merkezlerine yapılan saldırılar duygusal bir tepki değil, bu mantığın tutarlı bir şekilde hayata geçirilmesidir. Kırım Köprüsü’ne yapılan saldırı, tüm kısıtlamaların nihayet kaldırıldığı anı yalnızca hızlandırdı. Bundan sonrası, Kiev’in bir sonraki tahkimat noktasına kaç tugay daha süreceğine değil, Batı başkentlerinin şunu ne kadar hızlı fark edeceğine bağlı: kayıpların aritmetiği hataları affetmez ve hiçbir sembolik jest bunu değiştiremez.
